Czym jest dobrostan psychiczny?
Zdrowie psychiczne nie oznacza wyłącznie braku choroby lub zaburzenia. Zgodnie z przyjętą przez Ministerstwo zdrowia definicją jest to ogół dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego człowieka, a także zdolność do rozwoju i samorealizacji. Jednocześnie ma ono charakter indywidualny i zależy m.in. od warunków życia czy kontekstu kulturowego. Dobrostan psychiczny można zatem rozumieć jako stan, w którym człowiek ma zasoby potrzebne do codziennego funkcjonowania, potrafi uczyć się i pracować, utrzymywać relacje, odpoczywać, podejmować decyzje oraz radzić sobie z napotykanymi trudnościami. Należy jednak zaznaczyć, że nie oznacza to ciągłego dobrego nastroju, ponieważ smutek po niepowodzeniu, stres przed egzaminem czy okresowe zmęczenie jest naturalną częścią życia.
Jak możemy dbać o dobrostan psychiczny?
W związku z powyższym nie istnieje jeden zestaw działań profilaktycznych, który będzie działał tak samo u wszystkich. Są jednak obszary, które pomagają budować naszą odporność a należą do nich sen, aktywność fizyczna, sposób odżywiania się oraz odpoczynek. Stały rytm dobowy wspiera koncentrację, pamięć oraz regulację emocji. Ruch może być natomiast sposobem na obniżenie napięcia. Regularne i zbilansowane posiłki pomagają dostarczyć organizmowi składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania, a znalezienie chwili dla siebie pozwala ograniczyć przeciążenie i odzyskać siły. Równie istotne pozostają relacje z bliskimi, poczucie przynależności do grupy oraz możliwość powiedzenia komuś o problemach, z którymi się mierzymy. Dbając o siebie warto także obserwować sygnały ostrzegawcze. Jeżeli przez dłuższy czas miewasz problemy ze snem, odczuwasz silny lęk, masz poczucie bezradności, wycofujesz się z życia społecznego, tracisz zainteresowania, a Twoje codzienne funkcjonowanie zaczyna się pogarszać, nie czekaj aż problem sam minie.
Czym jest kryzys psychiczny?
Kryzys psychiczny można opisać jako reakcję organizmu na trudne wydarzenie lub ich nagromadzenie, które przeciąża możliwości codziennego radzenia sobie. W środowisku studenckim może być on związany zarówno z sytuacją osobistą, jak i przewlekłym przeciążeniem, niepowodzeniami na studiach czy trudną sytuacją materialną. Jego sygnałami mogą być natomiast ataki paniki, gwałtowna zmiana zachowania, objawy somatyczne, problemy ze snem, koncentracją oraz podejmowaniem decyzji, ale także spadek motywacji do nauki, nieobecność na zajęciach, nagromadzenie zaległości oraz pogorszenie wyników. W takim momencie należy skontaktować się ze specjalistą, ponieważ pogłębiający się i długotrwały kryzys psychiczny może prowadzić do poważnych chorób.
Czy uzyskam pomoc na uczelni i jak może ona wyglądać?
Społeczna odpowiedzialność uczelni obejmuje tworzenie możliwie bezpiecznych i dostępnych warunków studiowania oraz reagowanie na potrzeby swojej społeczności. Ponadto wsparcie dobrostanu psychicznego studentów znajduje także swoje miejsce w standardach jakości kształcenia Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Nie ma jednak jednego, powszechnie obowiązującego modelu, ponieważ uczelnie dysponują różnymi możliwościami. Podejmowane działania mogą obejmować zatem:
- konsultacje psychologiczne lub krótkoterminowe wsparcie indywidualne;
- interwencje kryzysowe;
- tworzenie grup wsparcia;
- prowadzenie warsztatów i działań psychoedukacyjnych;
- kierowanie do zewnętrznych specjalistów lub placówek medycznych;
- stosowanie rozwiązań przewidzianych w regulacjach uczelni, np. przyznanie indywidualnej organizacji studiów lub urlopu czy zmiana terminów, lub formy zaliczeń.
Szczegółowych informacji warto szukać na stronach internetowych uczelni, zwłaszcza w zakładkach dotyczących spraw studenckich, wsparcia psychologicznego, dostępności lub wsparcia osób ze szczególnymi potrzebami. Pomocny może okazać się także dziekanat, samorząd studencki czy funkcjonujące pod rozmaitymi nazwami punkty wsparcia.
Wsparcie w ramach projektu „Strefa Komfortu PSRP”.
Pomocy można szukać także poza własną uczelnią. Jedną z dostępnych dla wszystkich studentów w Polsce inicjatyw jest projekt „Strefa Komfortu PSRP” realizowany przez Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej. Umożliwia on skorzystanie z bezpłatnych konsultacji online prowadzonych przez psychoterapeutów z Kliniki Terapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS. Pierwsza rozmowa służy omówieniu problemu oraz uzyskaniu informacji o możliwych formach dalszej pomocy, włączając w to psychoterapię. Ponadto na stronie internetowej projektu znajdziesz wartościowe materiały edukacyjne, webinary, podcasty oraz mapę akademickich i ogólnopolskich punktów wsparcia psychologicznego.
Autor: Szymon Łakomy