Umowy zlecenie dla studentów

Czym jest umowa zlecenie? Zgodnie z przyjętą definicją, to umowa cywilnoprawna zawarta między dającym zlecenie (zleceniodawcą) a przyjmującym zlecenie (zleceniobiorcą), w ramach której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do wykonania określonej czynności dla dającego zlecenie. Tak stanowi zapis artykułu 731 ustęp 1 Kodeksu Cywilnego. Prościej prezentując czym jest taka umowa, to sytuacja kiedy osoba lub podmiot zleca innej osobie wykonanie określonej czynności np. posprzątanie ogrodu. Należy jednak pamiętać, że umowa zlecenie różni się w kilku aspektach od umowy o pracę, a najważniejsze to:

• brak bezpośredniego nadzoru na wykonującym zlecenie, jeśli wszystkie czynności niezbędne do prawidłowego wykonania umowy są nadzorowane przez dającego zlecenie lub osobę przez niego wyznaczoną, jest to cecha charakterystyczna umowy o pracę,
• narzucenie miejsca oraz czasu wykonania zlecenia, jeśli musisz wykonywać zlecenie od godziny 9 do 17, tylko w biurze zleceniodawcy, to również cecha umowy o pracę,
• rozwiązanie umowy zlecenie powinno być możliwe w każdym momencie, z zachowaniem prawa do zwrotu poniesionych kosztów przez zleceniobiorcę, okresy wypowiedzeń są charakterystyczne dla umów o pracę.

Należy o tym pamiętać, gdyż zwolnienia, które będą opisywane w niniejszym artykule są charakterystyczne właśnie dla umów zlecenie, a nie wszystkie mają zastosowanie w przypadku umów o pracę.

Zgodnie z artykułem 6 ustępem 4 ustawy „o systemie ubezpieczeń społecznych”, wobec uczniów szkół ponadpodstawowych oraz studentów do ukończenia 26. roku życia nie stosuje się przepisów dotyczących obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Jeśli więc mamy do czynienia ze studentem lub uczniem szkoły ponadpodstawowej, który nie ukończy 26 lat, w ramach umowy zlecenie można wówczas takiej umowy „nie oskładkować” czyli nie są od niej odliczane składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe) oraz zdrowotnej. O jakich kwotach zatem mowa? W przypadku minimalnej krajowej, która w sierpniu 2026 roku wynosi 31,40 złotych za godzinę czyli w przypadku wykonywania zlecenia w ilości godzin zbliżonych do tzw. „pełnego etatu”, w miesiącu wyniosłoby one 4 806,00 złotych brutto (przed opodatkowaniem oraz przed oskładkowaniem). Dla takiej umowy wysokość składek społecznych wynosi 541,16 złotego, natomiast składka zdrowotna to 383,84 złotych. Łącznie daje to kwotę 926,00 złotych, które obniżają wynagrodzenie do 3 880,00 złotych. Wysokość tych składek rośnie wraz z wzrostem wynagrodzenia za wykonane zlecenie.

Należy jednak mieć na uwadze, iż fakt nieodprowadzania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym okresie, realnie obniży kapitał zgromadzony przez płatnika, co może mieć negatywny wpływ na wysokość otrzymywanych świadczeń po osiągnięciu wieku emerytalnego i rozpoczęciu pobierania świadczeń.

Wiadomo już zatem, jakie korzyści daje możliwość zwolnienia z konieczności płacenia składek społecznych i zdrowotnych od swoich umów zlecenie, ale o czym należy pamiętać, aby zachować tą możliwość.

Pierwszą najważniejszą kwestią jest status studenta lub ucznia. Klasycznym przypadkiem, w którym osoba traci tę możliwość, jest ukończenie studiów pierwszego stopnia. Jeśli student obronił pracę licencjacką lub inżynierską np. z dniem 30 czerwca, a studia drugiego stopnia rozpocznie z dniem 1 października, to wówczas od jego umów zlecenia w lipcu, sierpniu oraz wrześniu powinny być obciążone składkami społecznymi oraz zdrowotnymi.

Drugą istotną informacją jest fakt, iż studenci studiów doktoranckich, którzy nie przekroczyli 26. roku życia, zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie są studentami w myśl przepisów artykułu 6 ustępu 4 ustawy „o systemie ubezpieczeń społecznych”. Wówczas takie umowy zlecenie takiej osoby powinny podlegać obowiązkowym składkom społecznym i zdrowotnym.

Należy również pamiętać, iż w przypadku podmiotu, z którym student lub uczeń mają już podpisaną umowę o pracę i dodatkowo podpiszą umowę zlecenie, to wówczas taka umowa nie może skorzystać ze zwolnienia ze składek społecznych i zdrowotnych. Oczywiście jeśli student lub uczeń mają już podpisaną umowę o pracę, a dodatkowo podpiszą umowę zlecenie z całkowicie innym podmiotem, wówczas mogą skorzystać z takiego zwolnienia.

Od 1 października 2019 roku, zgodnie z artykułem 21 ustępem 1 punktem 148, ustawy o „Podatku dochodowym od osób fizycznych”, osoby do 26. roku życia są zwolnione z obowiązku opodatkowania podatkiem PIT do kwoty 85 528,00 złotych przychodu rocznie. Jest to jednak ulga przysługująca wszystkim niezależnie od formy zatrudnienia, czyli inaczej niż w omawianym powyżej „oskładkowaniu” umów zlecenie oraz nie wymaga statusu studenta lub ucznia szkoły ponadpodstawowej. Jednak zwolnienie to również zostało zawarte w niniejszym artykule, gdyż w przypadku wykorzystania obu zwolnień w przypadku umów zlecenie, kwota brutto staje się kwotą netto (wypłacaną zleceniobiorcy). Wówczas omawiany wcześniej przykład z kwotą 4 806,00 zł pozwoliłby zleceniobiorcy uzyskać całą tę kwotę za wykonane zlecenie.

Praktyczny przykład: ile zostaje „na rękę”?

Poniższa tabela pokazuje, jak status studenta i wiek wpływają na wysokość wynagrodzenia netto przy tej samej kwocie brutto (4 806 zł, czyli przykładowa „pełnoetatowa” stawka minimalna w 2026 roku). Wyliczenia mają charakter poglądowy i uproszczony, nie uwzględniają np. kosztów uzyskania przychodu w indywidualnej wysokości czy wpłat do PPK[cite: 3].

Obowiązki formalne

Zwolnienie ze składek nie następuje automatycznie, to zleceniobiorca (student lub uczeń) musi przedstawić zleceniodawcy dokument potwierdzający status, czyli np. ważną legitymację studencką lub uczniowską czy zaświadczenie o statucie studenta. Zleceniodawca ma obowiązek zweryfikować ten status przy zawieraniu umowy oraz zgłosić zleceniobiorcę do ubezpieczenia zdrowotnego lub odpowiednio go z niego wyłączyć, w zależności od sytuacji.

Warto też pamiętać, że to na zleceniobiorcy spoczywa obowiązek poinformowania zleceniodawcy o utracie statusu studenta (np. po obronie pracy dyplomowej) lub o ukończeniu 26 lat. Brak takiej informacji i dalsze „nieoskładkowanie” umowy może skutkować później koniecznością wyrównania zaległych składek wraz z odsetkami.

Najczęstsze pytania

Co jeśli mam kilka umów zlecenie jednocześnie?

Zwolnienie ze składek dotyczy każdej umowy zlecenie odrębnie, o ile przy każdej z nich zleceniobiorca ma status studenta lub ucznia i nie ukończył 26 lat. Limit przychodu 85 528 zł rocznie dla ulgi PIT sumuje się jednak dla wszystkich źródeł objętych tą ulgą.

Czy limit wieku liczy się od dnia urodzin, czy od końca miesiąca?

Od dnia 26. urodzin. Od tego dnia zleceniobiorca traci prawo do zwolnienia ze składek ZUS, a umowa zlecenie za ten okres powinna zostać nią objęta.

Czy umowa o dzieło daje takie same zwolnienia?

Nie w ten sam sposób. Umowa o dzieło co do zasady w ogóle nie podlega składkom ZUS, niezależnie od wieku czy statusu studenta, ale też nie daje ochrony ubezpieczeniowej (np. prawa do zasiłku chorobowego).

Czy zwolnienie ze składek ZUS ma jakiś limit kwoty?

Nie, zwolnienie ze składek społecznych i zdrowotnej dla studenta lub ucznia do 26. roku życia nie jest ograniczone żadnym limitem przychodu ani liczbą godzin. Obowiązuje to niezależnie od tego, jak wysokie jest wynagrodzenie z umowy zlecenie. To odróżnia je od ulgi w podatku PIT dla osób do 26 lat, która ma roczny limit przychodu w wysokości 85 528 zł, po jego przekroczeniu nadwyżka podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Autor: Michał Gerus