Rzecznik Praw Studenta to organ Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej powołanym do obrony praw studenckich na terenie całej Polski. Jego wybór dokonywany jest przez Radę Studentów Parlamentów Studentów RP na kadencję, której czas trwania pozostaje związany z kadencją Rady Studentów i pełni swoją funkcję do momentu wyboru kolejnego Rzecznika przez koleją kadencję Rady Studentów, odwołania albo rezygnacji.
Zgodnie ze Statutem Parlamentu Studentów RP Rzecznik działa w szczególności poprzez:
- podejmowanie interwencji w sprawach związanych ze studiami wyższymi;
- udział w charakterze uczestnika w postępowaniach przed organami władzy publicznej, w szczególności przed organami administracji publicznej oraz sądami i trybunałami;
- organizowanie kampanii informacyjnych;
- organizowanie szkoleń, konferencji oraz debat.
Rzecznik Praw Studenta działa w sprawach zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, a także wspiera samorządy studenckie z całej Polski poprzez konsultacje, wyrażanie stanowisk, opinii, podejmowanie interwencji i włączanie się do postępowań administracyjnych oraz postępowań przed sądami administracyjnymi.
Konsultacje i stanowiska
W ramach konsultacji Rzecznik odpowiada na pytania związane z szeroką pojętymi prawami studenta oraz innymi przepisami prawa, jeżeli zakres danego zagadnienia dotyczy przynajmniej pośrednio spraw studenckich, szkolnictwa wyższego, nauki lub procedur formalnych. Rzecznik może zająć również stanowisko w przedmiocie konkretnego stanu faktycznego, w którym ocenia zgodność z prawem danego zachowania uczelni, studentów lub innych jednostek, w tym dokonuje wykładni i oceny zastosowania poszczególnych przepisów prawa w sprawie.
Interpretacje
W sprawach studenckich większej wagi o charakterze ogólnopolskim oraz istotnym znaczeniu prawnym, Rzecznik Praw Studenta w porozumieniu z Przewodniczącym Parlamentu Studentów RP może wydawać interpretacje, w których dokonuje wykładni konkretnych przepisów prawa oraz wskazuje dobre i złe praktyki stosowania określonych instytucji prawnych. Interpretacje są niewiążącymi rekomendacjami wskazującymi, w jaki sposób rozumieć, stosować, a także egzekwować obowiązujące przepisy prawa dotyczące kwestii studenckich. Interpretacje nie odnoszą się do konkretnych stanów faktycznych, tylko odnoszą się i porządkują określone zagadnienia w sposób abstrakcyjnych dla wszystkich osób studiujących w Polsce.
Interwencje
Jeżeli w toku rozpatrywanych spraw Rzecznik poweźmie wiedzę o rażących naruszeniach praw studenta, w szczególności o negatywnych praktykach obejmujących większe grupy studentów na danej uczelni, może zdecydować o podjęciu interwencji. W tym celu w pierwszej kolejności, za zgodą zainteresowanego lub zainteresowanych studentów, Rzecznik Praw Studenta zwraca się z wnioskiem do uczelni o zajęcie stanowiska w danej sprawie oraz udzielenie wyjaśnień. Następnie, w zależności od całościowej oceny danej sytuacji, Rzecznik może wystosować do uczelni konkretne zastrzeżenia oraz rekomendacje działania. Jeżeli pomimo interwencji uczelnia nie wdraża zaleceń rzecznika lub nie podejmuje innych działań naprawczych, Rzecznik może przekazać zgłoszenie do właściwego Ministra z wnioskiem o podjęcie czynności kontrolnych lub nadzorczych.
Postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne
Rzecznik Praw Studenta z upoważnienia Przewodniczącej PSRP jako Parlament Studentów RP bierze udział w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 31 § 1Kodeksu Postępowania Administracyjnego
Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
- wszczęcia postępowania,
- dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Oraz art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
A także art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Tym samym Rzecznik w imieniu PSRP może wszczynać postępować na rzecz studentów, brać w nich udział oraz skarżyć decyzje administracyjne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Należy jednak zaznaczyć, że udział Rzecznika i Parlamentu Studentów w takich postępowaniach musi być uzasadniony. Rzecznik bierze udział w postępowaniach, których rozstrzygnięcie może mieć znaczący wpływ na interpretowania oraz stosowania przepisów prawa dotyczących praw studenckich lub może dojść do rażącego naruszenia praw danego studenta.
[Współpraca z samorządami studenckimi
Bardzo ważnym elementem działalności Rzecznika jest stała współpraca z przedstawicielami samorządów studenckich całej Polski. Każdy samorząd może zwrócić się do Rzecznika z prośbą o konsultację, wsparcie w sytuacjach naruszeń praw studenckich oraz o przeprowadzenie szkolenia.
[Szkolenia
Rzecznik organizuje i przeprowadza z własnej inicjatywy lub na wniosek innych podmiotów takich jak uczelnie, samorządy studencie, organizacje studenckie szkolenia obejmujące tematykę praw studenckich.
Działalność edukacyjno-informacyjna
Na profilach społecznościowych Rzecznika Praw Studenta publikowane są materiały edukacyjno-informacyjne na tematy związane z szeroko pojętymi prawami studenta oraz praktyką stosowania prawa, w tym orzecznictwem administracyjnym.
Współpraca z innymi podmiotami
Rzecznik stara się również nawiązywać i podejmować współpracę z innymi publicznymi lub państwowym jednostkami takimi jak Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Rzecznik Praw Obywatelskich, Krajowa Reprezentacja Doktorantów, Rzecznik Praw Doktoranta, uczelnie wyższe, stowarzyszenia i fundacje.
Kontakt
Od 1 października funkcje Rzecznika Praw Studenta pełni Mateusz Kopaczyński. Kontakt z Rzecznikiem możliwy jest za pośrednictwem:
W sprawach Indywidualnych: https://helpdesk.psrp.org.pl/
Dla samorządów studenckich: rps@psrp.org.pl
oraz poprzez media społecznościowe:
Facebook: https://www.facebook.com/mateusz.kopaczynski.rps
Instagram: @rzecznikprawstudenta
Autor: Mateusz Kopaczyński