Autor: Michał Szczęsny
Legitymacja studencka jest podstawowym dokumentem potwierdzającym bycie studentem. Umożliwia ona nie tylko korzystanie z szeregu przywilejów i zniżek, ale przede wszystkim stanowi dowód uzyskania jednego z najważniejszych statusów w życiu młodego człowieka. Choć z pozoru to tylko plastikowa karta, w rzeczywistości otwiera drzwi do świata nauki, kultury i mobilności akademickiej. Poniższy artykuł omawia najważniejsze przepisy prawne regulujące posługiwanie się legimtyacją studencką.
Wydawanie legitymacji studenckiej wynika wprost z ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r. (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1571). Zgodnie z art. 74 ust. 4 tej ustawy, uczelnia jest obowiązana wydać studentowi legitymację studencką, potwierdzającą status studenta. Ustawa przewiduje także, że uczelnia goszcząca studenta z uczelni zagranicznej (np. w ramach wymiany) wydaje mu legitymację na wniosek.
Szczegółowe zasady techniczne określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz.U.2023.2787). Określa ono, jakie informacje powinny się znaleźć na legitymacji studenta, a są to imiona i nazwisko studenta, numer albumu, datę wydania legitymacji oraz postać tej legitymacji.
W 2025 roku dokonano nowelizacji rozporządzenia. W ówczesnym stanie prawnym rozporządzenie stanowiło, że legitymacja studencka jest wydawana w formie elektronicznej karty procesorowej (tzw. ELS – Elektroniczna Legitymacja Studencka), a na wniosek studenta posiadającego numer PESEL uczelnia może dodatkowo wydać legitymację w formie elektronicznej do przechowywania na urządzeniu mobilnym, tzw. mLegitymację studencką. W wyniku nowelizacji z dnia 29 sierpnia 2025 r. aktualnie jako pierwszą formę legitymacji rozporządzenie wymienia dokument mobilny będący dokumentem elektronicznym obsługiwanym za pośrednictwem usługi udostępnianej w aplikacji mObywatel, zwany dalej „mLegitymacją studencką”, a następnie elektroniczną kartę procesorową, zwaną dalej „elektroniczną legitymacją studencką.”
Legitymacja studencka potwierdza status studenta, co wiąże się z rozmaitymi uprawnieniami i ulgami przysługującymi osobom studiującym. Do najważniejszych z nich zalicza się ulgi komunikacyjne. Zgodnie z art. 105 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r. osobie legitymującej się legitymacją studencką przysługuje prawo do korzystania z 50% ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej. Uprawnienie to przysługuje niezależnie od wieku osoby studiującej1. Natomiast ustawa z 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów (t.j. Dz.U. 2024 poz. 380) przyznaje studentom ulgę 51% na przejazdy krajowe koleją (II klasa pociągów osobowych, pospiesznych i ekspresowych). Również na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach studentom przysługuje ulga w opłacie za wstęp do muzeum.
W praktyce wiele podmiotów prywatnych oferuje również specjalne rabaty dla studentów za okazaniem legitymacji, np. do kin, teatrów czy na festiwale muzyczne.
Ważność legitymacji studenckiej potwierdza się co semestr. W przypadku mLegitymacji studenckiej – przez wydanie certyfikatu studenta zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel (Dz. U. z 2024 r. poz. 1275 i 1717 oraz z 2025 r. poz. 1019), a w przypadku elektronicznej legitymacji studenckiej – przez aktualizację danych w układzie scalonym oraz umieszczenie w kolejno oznaczonych polach legitymacji hologramu.
Legitymacja studencka zachowuje ważność nie dłużej niż do dnia ukończenia studiów, zawieszenia w prawach studenta lub skreślenia z listy studentów, a w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia – do dnia 31 października roku ukończenia tych studiów. Przedłużenie ważności do 31 października ma umożliwić korzystanie z uprawnień studenckich (np. zniżek) w okresie pomiędzy ukończeniem studiów licencjackich a ewentualnym rozpoczęciem studiów magisterskich w październiku. Po upływie tego terminu legitymacja absolwenta I stopnia traci ważność z mocy prawa.
Legitymacja studencka pozostaje jednym z najpopularniejszych i najważniejszych dokumentów w systemie szkolnictwa wyższego. Jej znaczenie wykracza poza samą identyfikację studenta – stanowi ona potwierdzenie posiadania statusu studenta oraz wynikających z niego praw i przywilejów. Niezależnie od przyjętej formy, legitymacja nadal pełni tę samą funkcję – stanowi formalne potwierdzenie bycia studentem i umożliwia realizację przysługujących mu uprawnień.